Yönetici İşlevler ve Çocuk Gelişimindeki Rolleri

“Yönetici işlevler” ifadesi bir dizi beceriyi anlatır. Bu beceriler, önceden plan yapma ve hedeflere ulaşma, kendi kendini kontrol etme, kesintiye uğradığında bile çok adımlı yönergeleri takip etme ve dikkat dağıtıcı şeylere rağmen odaklanma kapasitesinin temelini oluşturur.

Nasıl ki bir havaalanındaki trafik kontrol sistemi birçok uçağın aynı anda güvenli iniş-kalkış yapmasına yardımcı oluyorsa, yönetici işlev becerileri de beynimizin görevleri öncelik sırasına koymasına, dikkat dağıtıcı şeyleri filtrelemesine ve dürtüleri kontrol etmesine yardımcı olur.

Hiç Kimse Yönetici İşlev Becerileriyle Doğmaz, Ama Neredeyse Herkes Bunları Öğrenebilir.

Genlerimiz bu becerileri öğrenmek için gerekli planı sağlar, ancak bu beceriler ancak deneyim ve pratik yoluyla gelişirler. Temelleri, bebeklerin ilk kez dikkat etmeyi öğrendiği bebeklik döneminde atılır. Bu dönemde, duyarlı bakım verenlerle ilişkiler özellikle önemlidir. Ce-eee oyununda bir bebeğin sürprizi tahmin etmesi kadar basit bir şey, öz denetleme becerilerinin erken temellerini oluşturmaya yardımcı olabilir.

Yetişkinler, çocukların zaman içinde bu becerileri öğrenmesi ve uygulaması için rutinler oluşturur, büyük görevleri daha küçük parçalara böler ve hayal gücünü, rol oynamayı, kurallara uymayı ve dürtüleri kontrol etmeyi sağlayan oyunları teşvik eder. Bu teknikler “iskele” olarak bilinir. Tıpkı, bir iskelenin inşaat sırasında işçileri desteklediği gibi, yetişkinler de bu aktiviteleri çocukların yönetici işlev becerilerinin ortaya çıkmasını desteklemek için, çocuklar bu aktiviteleri kendi başlarına gerçekleştirene kadar kullanabilirler.

Bu beceriler tipik olarak en hızlı şekilde 3-5 yaşları arasında gelişir, sonrasında ergenlik ve erken yetişkinlik yıllarında da ani bir artış dönemi yaşanır. Becerileri geliştirmek uzun zaman alır ve çok fazla pratik gerektirir, ancak çocukların yönetici işlev becerileri geliştikçe, çocukların çevreleri üzerindeki kontrolü ve denetimi artar.

Çocukların Yönetici İşlev Becerilerini Geliştirmek Herkese Yarar.

Çocukların ve ergenlerin giderek yetkinleşen yönetici işlevleri, onları iyi öğrenciler ve arkadaşlar yapacak şekilde plan yapmalarını ve hareket etmelerini sağlar.

Bunun karşılığında, bu onların ebeveynlik, istihdam, ilerleyen yıllarda eğitim ve sivil katılım gibi çok sayıda sorumluluğun üstesinden gelebilecek yetişkinler haline gelmelerine yardımcı olur. Güçlü yönetici işlevler, insanların sağlıklı alışkanlıklara bağlı kalmasına ve stresi azaltmasına yardımcı olduğu için sağlığı bile iyi yönde etkiler. Bir toplum, çocuklarının yönetici işlevlerini geliştirmeye ne kadar çok yatırım yaparsa, gelecekte o kadar büyük kazançlar görecektir.

Kaynak:

https://developingchild.harvard.edu/resources/what-is-executive-function-and-how-does-it-relate-to-child-development/#graphic-text

YAZAR

İlke Uysal

Stajyer Psikolog

Yeni Terapi’nin sosyal medya hesapları ve websitesinin blogu için yazılar yazar ve içerikler hazırlar. Bir yandan psikoloji lisans eğitimine devam etmektedir.